سازمانها برای اطمینان از کیفیت اندازه گیری تجهیزات و همچنین مطابق استاندارد ISO/IEC ۱۷۰۲۵:۲۰۱۷ نسبت به کالیبراسیون تجهیزات خود اقدام می نمایند.هر میزان که اندازه گیری و نتیجه آن (مقدار اندازه ده ) برای ما مهمتر باشد طبعا کیفیت کالیبراسیون نیز برای ما اهمیت بیشتری دارد.
انتخاب یا گزینش شرکت کالیبراسیون:
قطعا در کشورمان آزمایشگاههای کالیبراسیون پرتوانی داریم.در مشاوره ISO ۱۷۰۲۵ یا ایزو ۱۷۰۲۵ همیشه تلاش داریم تا آزمایشگاه مناسبی را انتخاب کنیم که مناسب سازمان باشد.اولین قدم این است که شرکت یا آزمایشگاه کالیبراسیون را انتخاب کنیم.طبیعی است که امکان دارد یک شرکت کالیبراسیون در تمام پارامترها برای ما مناسب نباشد و مجبور باشیم برای پوشش تمام تجهیزاتمان با دو یاچند آزمایشگاه کالیبراسیون همکاری داشته باشیم.در سایت مرکز ملی تایید صلاحیت ایران این امکان وجود دارد که لیست تمامی آزمایشگاههای کالیبراسیون را مشاهده کنیم و گواهینامه آن آزمایشگاه را براحتی دانلود کنیم.
پس از دانلود فایل مربوط به آزمایشگاه های کالیبراسیون مورد نظر میتوانید از روی گواهینامه ایزو ۱۷۰۲۵ ISO آنها دو نکته را مورد توجه قرارداد.
الف. مطابق نمونه ای که در تصویر زیر میبینید در مقابل هر کمیت دو ستون دارد.
گستره : این ستون نشان دهنده این است که آزمایشگاه کالیبراسیون کمیت مورد نظر را در چه محدوده ای قابلیت کالیبراسیون را دارا می باشد.
توانمندی های کالیبراسیون و اندازه گیری:هر چقدر این عدد کوچکتر باشد کیفیت اندازه گیری آزمایشگاه کالیبراسیون بالاتر است.این عدد کوچکترین عدم قطعیت آزمایشگاه در کمیت مورد نظر است.
مطابق عکس فوق فرض کنید کولیس ای داریم که صفر تا صد میلی متر است پس این آزمایشگاه فرضی مناسب ما نیست.
حال فرض کنیم می خواهیم کولیس ای را کالیبره کنیم که از ۱۰۰ میلی متر تا دویست میلی متر را اندازه گیری می کندو میخواهیم عدم قطعیت را در نقطه ۱۵۰ میلی متر محاسبه کنیم.در ادامه مطلب خواهیم گفت که تک تک نقاط را باید در درخواست مشخص کنیم.
عدم قطعیت=0.024+(0.026*150)
عدم قطعیت در اندازه مورد نظر =3.94 میکرومتر
میتوانیم توان اندازه گیری یا عدم قطعیت چند آزمایشگاه کالیبراسیون را در ۱۵۰ میلی متر محاسبه کنیم و بدین ترتیب آزمایشگاهی که کیفیت اندازه گیری بالاتری را داراست مشخص کنیم.
استاد عزیزم جناب آقای مهندس فیض نکته مفیدی رو فرمودند که در فایل جدید همترازی برای اعتبارنامه آزمایشکاههای کالیبراسیون ستون دیگری اضافه شده که باید استاندارد مرجع و تجهیز مرجع نیز در گواهینامه مطابق فرم f314 درج گردد.
البته این که بزرگی عدم قطعیت آزمایشگاه کالیبراسیون تا چه حد میتواند باشد و حد مجاز عدم قطعیت تا چه حد است به حداکثر خطای مجاز(MPE) ما ( در آن پارامتر) و میزان خطای تجهیز ما بستگی دارد(نقش عدم قطعیت در ارزیابی انطباق و تصدیق اریبی کالیبراسیون)
درخواست کالیبراسیون :
چه مواردی باید در درخواست از آزمایشگاه کالیبراسیون مجود داشته باشد:
نام و شناسه و کد تجهیز
مدل و کشور سازنده
رزولوشن
گستره کاری
نقاط مورد درخواست
قاعده تصمیم گیری(مثلا پذیرش و رد ساده PFA<۰.۰۵)
حدود پذیرش پارامتر مورد نظر
حداکثر خطای مجاز کالیبراسیون
استاندارد کالیبراسیون (درصورتی که از طرف مشتری یا مشتریان الزام شده باشد)
در درخواست تاکید گردد که کلاس تجهیز یا ماده مرجع اعلام گردد.
گستره کاری:
فرض بفرمایید که یک ترازو طبق کاتالوگ سازنده تا جرم ۵۰۰ میلی گرم را اندازه گیری می کند ولی در شرکت ما کوچکترین جرمی که ایت ترازو اندازه گیری می کند ۳۰ میلی گرم و بزرگترین جرم ۲۵۰ میلی گرم است. پس گستره کاری این تجهیز ۳۰ تا ۲۵۰ میلی گرم می باشد.در صورتیکه گستره به آزمایشگاه کالیبراسیون اعلام نگردد آزمایشگاه کالیبراسیون مجبور است که طبق استاندارد کالیبراسیون پنج نقطه بین صفر تا ۵۰۰ در نظر بگیرد.
نقاط کالیبراسیون :
برای تعیین نقاط اگر برگه کالیبراسیون قبلی از پارامتر مورد نظر را دارید میتوانید با نگاه به آن متوجه شوید که بطور معمول چند نقطه مورد کالیبراسیون قرار میگیرد.روند کار به این صورت است که به سوابق اندازه گیری چند ماه گذشته تجهیز رجوع می کنیم و متوجه می شیم که چه اعدادی توسط تجهیز اندازه گیری شده است.
فرض کنید اعداد بصورت زیر بوده است: ۲.۳۳ ۲.۳۴ ۲.۵۵ ۸.۸۸ ۸.۹۳ ۱۷.۷۴ ۱۷.۹۹ ۳۶.۸ ۳۷.۶۵ ۴۲.۵۵ ۴۳.۴
با توجه به مثال فرضی فوق میتوانیم پنج نقطه زیر را مشخص کنیم:
2.33 8.88 17.99 36.8 43.4
موضوعی که پیش میآید این است که امکان دارد میزان خطل در نقطه ۲.۳۴ با ۲.۳۳ یکی نباشد و ما فقط میزان خطای ۲.۳۳ را در گواهینامه کالیبراسیون داریم.در صورتیکه پارامتر خطی باشد می توانیم میزان خطای ۲.۳۴ را(با داشتن خطای ۲.۳۳) از روش درون یابی استخراج کنیم.
از طرفی در صورت اهمیت یک قسمت از نقاط میتوان درخواست نقاط بیشتری راداد و مثلا در ده نقطه کالیبراسیون انجام داد.
پس هدف اصلی از تعیین نقاط کالیبراسیون این است که میزان خطا میتواند در نقاط مختلف متفاوت باشد.
حدود پذیرش استاندارد آزمون:
در صورتیکه در استاندارد آزمون برای پارامتر مورد نظر حدی را مشخص کرده است لازم است که برای اینکه آزمایشگاه کالیبراسیون بتواند تجهیز را رد یا قبول کند و یا اصطلاحا ارزیابی انطباق صورت گیرد نیاز به این حدود پذیری دارد.مثلا اگر در در استاندارد آزمون ذکر شده است که ۰.05gr+-۰.002gr پس حدود پذیرش این ترازو +-۰.002gr است.
maximum permission error (MPE) یا حداکثر خطای مجاز کالیبراسیون
در اکثر استانداردهای کالیبراسیون به حداکثر خطای مجاز اشاره شده است.این عدد حداکثر میزان خطای تجهیز را نشان می دهد.در شکل زیر یک نمونه حداکثر خطای مجاز در استاندارد کالیبراسیون پیپت های مدرج(IDS ۳۴۵) آورده شده است:
در مطلب بعدی به تفسیر گواهینامه کالیبراسیون و معانی اعداد مختلف می پردازیم.
مشاوره رفع عدم انطباقهای ایزو ۱۷۰۲۵-مشاوره ایزو17025 ISO ۱۷۰۲۵.مشاوره تایید صلاحیت آزمایشگاه
حسین زینل .با آرزوی رضایت و انگیزه و پویایی شغلی برای تمام هموطنان عزیزم.
درصورت تمایل به درخواست مشاور ایزو ۱۷۰۲۵ لطفا با شماره ۰۹۱۲۵۰۷۶۷۱۵ تماس بگیرید تا فرم اپلیکیشن فرم براتون ارسال شود.سپس فرم را تکمیل کنید و ارسال کنید.آنگاه رزومه شرکت و قیمت و پیش نویس قرارداد براتون ارسال خواهد شد.
نکات مهم :
با حداقل دو آزمایشگاه که در رزومه نام آنها وجود دارد تماس بگیرید تا از کیفیت مشاور ایزو ۱۷۰۲۵ مطمن شوید.
یک مشاور کم تجربه میتواند هزینه های زیادی را به آزمایشگاه تحمیل کند.مثلا بجای خرید یک وزنه مرجع برای ترازو ، درخواست خرید یک جعبه وزنه کند .
حداقل دو نفر باید دارای وقت آزاد طی هفته باشند تا فعالیتهای درخواستی مشاور ایزو ۱۷۰۲۵ را و تکمیل فرمها را انجام دهند.
اخذ استاندارد ۱۷۰۲۵
مشاور ایزو ۱۷۰۲۵ در استاندارد ایزو ۱۷۰۲۵ با عنوان «الزامات عمومی برای صلاحیت آزمایشگاههای آزمون و کالیبراسیون» با هدفِ ارتقای اطمینان در عملکرد آزمایشگاهها تدوین شده است. این مدرک دربردارنده الزاماتی برای آزمایشگاههاست که به کمک آن بتوانند اثبات کنند که به شایستگی فعالیت میکنند و میتوانند نتایج معتبری حاصل سازند.کتاب استاندارد ۱۷۰۲۵ و متن استاندارد را از بخش دانلود منابع ۱۷۰۲۵ می توانید دانلود کنید.یادمان باشد که استقرا استاندارد ۱۷۰۲۵ نیاز به حداقل دو نفر با وقت آزاد دارد و نکته حیاتی است.
سایر سیستمهای مدیریت مانند ISO ۹۰۰۱ و ISO ۱۴۰۰۱ و ISO ۴۵۰۰۱ و ISO ۲۲۰۰۰ و ISO ۱۳۴۸۵ توسط شرکتهای گواهینامه دهنده یا اصطلاحا
(CB (CERTIFICATION BODY ها صادر می شوند .نام چند CB بطور مثال DQS , TUV.QS SWISS,IMQ,RINA ,NACI می باشد.
ولی سری استاندارد فقط توسط مراکز اعتباردهی یا AB(ACCREDITATION BODY) ها صادر می شد و CB ها اجازه صدور استانداردهای سری ۱۷۰۰۰ از جمله ISO ۱۷۰۲۵ را ندارند.
جلسات مشاوره بستگی به وسعت آزمونها و پیچیدگی انها دارد .در زیر نمونه ای از جلسات حضور تیم مشاوردر مشاوره صفر تا صد استاندارد ایزو ۱۷۰۲۵ قرارداده شده است .البته جلسات مشاوره رفع عدم انطباقهای ایزو ۱۷۰۲۵ متفاوت است:
دوره آموزشی مبانی ۱۷۰۲۵
کالیبراسیون عمومی
آموزش وطراحی و بهبود روشهای اجرایی و فرمها
آموزش و اجرای اطمینان از اعتبار نتایج آزمون
آموزش و اجرای تصدیق و صحه گذاری روشهای آزمون
ارزیابی عدم قطعیت اندازه گیری
ریسک های سیستمی
ارزیابی ریسک و ارزیابی انطباق و قاعده تصمیم گیری
دوره آموزشی ممیزی داخلی و راهنمایی رفع عدم انطباقها
ممیزی نهایی توسط سازمان استاندارد و رفع عدم انطباقهایی احتمال
در مشاور ایزو ۱۷۰۲۵ تایید صلاحیت آزمایشگاه یا ISO ۱۷۰۲۵:۲۰۱۷ اطلاع از موارد زیر برای آزمایشگاه مفید است:
هزینه دریافت گواهینامه حدودا ۸۰ میلیون تومان می باشد
ارزیابی عمدتا طی یکروز انجام می شود.
آزمایشگاه در کمترین تعداد نفرات حداقل باید دو نفر باشند.
هزینه مشاور صفر تا صد بین ۳۵۰ میلیون تا ۵۵۰ میلیون متفاوت است و بستگی به تعداد آزمونها و پیچیدگی آزمونها دارد.مثلا یک آزمون با استاندارد ASTM چند برابر یک آزمون با استاندارد ISIRI یا INSO الزامات دارد و کار میبرد.
گواهینامه ایزو ۱۷۰۲۵ به مدت سه سال معتبر است ولی سالانه تمامی آزمایشگاهها توسط مرکز ملی تایید صلاحیت NACI مورد ارزیابی قرار میگیرد.
تیم ارزیابی عمدتا از سه نفر تشکیل شده است.سرارزیاب -ارزیاب- کارشناس فنی
نهادهای صادر کننده گواهینامه ایزو ۱۷۰۲۵:
مرکز ملی تایید صلاحیت ایران یا NACI
TURKAK ترکیه
آنالیتیکا روسیه
NABL هند
QAI هند
مرکز ملی تایید صلاحیت ایران یا NACI
نهاد صادر کننده گواهینامه ایزو ۱۷۰۲۵ و یا به طور صحیح تر ISO/IEC ۱۷۰۲۵ در ایران مرکز ملی تایید صلاحیت ایران می باشد.
مرکز ملی تایید صلاحیت که یکی از افتخارات کشور عزیزمان ایران می باشد که با داشتن مجموعه ای از تیم های مختلف که در زمینه های مختلف شایستگی های فنی خوبی دارند بعنوان AB ملی ایران فعالیت داردو تایید بین المللی دارد.درصورتیکه تا چندی قبل فقط در کشور عزیزمان اعتبار داشت.
